Risico zonder applaus

De cultuur van de moed houdt van risico als het er mooi uitziet, en de cultuur van de veiligheid eist dat het volledig wordt uitgesloten. Verstandiger is onderscheid te maken tussen risico omwille van een resultaat en risico omwille van het gevoel van gevaar zelf.

Kansspelen zijn zo ingericht dat de organisator gemiddeld voordeel heeft. Een enkeling kan winnen. Het systeem moet verdienen aan het feit dat de meeste deelnemers bij elkaar verliezen.

Als een spel als betaald vermaak dient, moet het bedrag vooraf begrensd zijn en volledig te missen.

Spelen met geld dat bestemd is voor woonruimte, behandeling of schulden betekent dat je niet alleen geld inzet, maar ook de veiligheid van anderen.

Ook gevaarlijke bezigheden verschillen onderling.

Een motor biedt inderdaad minder fysieke bescherming dan een auto. Maar dat maakt van elke motorrijder nog geen belachelijke gepensioneerde uit een reclamespot. Mensen kiezen ervoor om de mobiliteit, de interesse, de besparing of het plezier.

Een verstandige keuze vraagt het risico te erkennen en het niet met stijl te ontkennen:

• een opleiding volgen;
• een gecertificeerde helm en beschermende kleding gebruiken;
• niet rijden na alcohol of andere middelen;
• rekening houden met weer en zicht;
• je eigen vaardigheidsniveau niet overschrijden;
• van de weg geen bewijs van moed maken.

Hetzelfde geldt voor de bergen, het water, snelheid en extreme sporten.

De vrijheid om risico te nemen ontslaat niet van de plicht dat risico niet af te wentelen op toevallige anderen.

De twee soorten risico verschillen in wat men uitgeeft aan het saaie deel. Wie rijdt om de mobiliteit koopt een helm, een jas met protectie, handschoenen en een slipcursus — investeringen die van buiten onzichtbaar zijn en op niemand indruk maken. Wie het gevoel nodig heeft, investeert in het geluid van de uitlaat. De uitrusting werkt juist daarom als indicator: zij kost geld, voegt niets toe aan het schouwspel en wordt alleen gekocht door wie lang van plan is te blijven rijden.

Met geld werkt hetzelfde onderscheid. Een inzet omwille van een resultaat is begrensd door een bedrag dat vooraf is genoemd. Een inzet omwille van het gevoel is begrensd door het saldo op de rekening, en daarna door het beschikbare krediet.