Een mens is niet altijd belangrijker dan een boek

De familiemoraal verklaart elk levend contact graag belangrijker dan welk boek, welke muziek, welk werk of welke eenzaamheid ook. Een naaste kan inderdaad onvervangbaar zijn, maar dat geeft hem niet automatisch recht op alle aandacht van een ander.

Daaruit volgt niet dat elke mens onmiddellijk voorrang moet krijgen boven een boek, muziek, werk of rust.

Ook naasten kunnen onderbreken uit gewoonte, verveling of de overtuiging dat andermans aandacht hun bij voorbaat toebehoort.

Het is nuttig onderscheid te maken tussen:

• een dringende behoefte;
• een zeldzame gelegenheid;
• gewoon contact;
• een toevallige afleiding.

Als een kind iets belangrijks wil vertellen, kun je de serie beter uitzetten. Als een vriend dagelijks belt tijdens het werk zonder concrete reden, is het nuttiger een tijdstip voor het gesprek af te spreken.

De band met naasten blijft niet in stand door voortdurende bereikbaarheid, maar door regelmatige aandacht.

Je kunt zeggen:

Ik ben over twintig minuten klaar en kom dan.

Nu kan ik niet praten, maar vanavond bel ik.

Is het dringend?

Zo verandert een mens noch in een hindernis, noch in de hoogste prioriteit telkens wanneer hij in de deuropening verschijnt.

Kunst, eenzaamheid en geconcentreerd werk vormen ook een deel van het leven. Contact hoeft die niet te verdringen onder de leuze van de eigen onvervangbaarheid.

Als naasten regelmatig alleen het restje aandacht krijgen dat na alle schermen overblijft, is de prioriteit misschien al vastgesteld — alleen zonder overleg.

Thuiswerken maakt dat bijzonder zichtbaar. Iemand aan tafel in zijn eigen keuken oogt beschikbaar, en gedurende de dag komt men bij hem langs met een vraag over het avondeten, over een pakket, over een grappig filmpje — telkens voor een minuut. Vijf van zulke minuten kosten geen vijf minuten, maar alles wat er in zijn hoofd zat en wat daarna nog een kwartier nodig heeft om terug te komen. Daarbij was geen enkele binnenkomst onbeleefd en heeft geen enkele tijd gekost: de deur was alleen niet gemarkeerd, en dicht ziet hij er alleen van binnen uit.

Hem markeren is goedkoper dan achteraf de irritatie verklaren. De zin „tot drie uur ben ik bezig, na drieën mag je alles vragen” beschermt niet het werk, maar de relatie: hij verplaatst de weigering van het persoonlijke naar het rooster.