Ambacht vóór inspiratie

Het romantische beeld van een vak begint het werk met inspiratie en zet het voort in onafgebroken genot. Ambacht begint daar waar je het resultaat ook op een gewone dag kunt leveren, zonder van je stemming een schriftelijke toestemming te vragen.

Ericssons onderzoek naar meesterschap is nuttig door nog een beperking. Doelgerichte oefening is meestal geen aangename flow: ze vraagt aandacht voor de fout, ligt buiten de al geautomatiseerde vaardigheid en vermoeit daarom. Een professional onderscheidt zich niet doordat hij altijd zin heeft, maar doordat hij het werk aan een concrete grens van zijn kunnen weet te organiseren.

Inspiratie zorgt voor sommige goede dagen. Ambacht schept de voorwaarden waaronder de overige dagen ook iets opleveren.

Een professional kan de noodzakelijke handeling verrichten op een dag waarop die gewoon, saai of onaangenaam lijkt. Dat betekent niet doorwerken bij ziekte, uitputting en zinloosheid.

Ambacht is het vermogen een voorspelbaar resultaat te leveren zonder de eis dat de stemming er elke keer schriftelijk mee instemt.

Het omvat een volgorde van handelingen, gereedschap, een norm, oefening, controle, correctie en respect voor het materiaal.

Inspiratie kan het werk verbeteren. Maar als ze een verplichte toegangsvoorwaarde is, moet de opdrachtgever de deadline afstemmen op het weer binnen in de uitvoerder.

Ambacht is vooral zichtbaar in eenvoudige handelingen. Een vakman vindt ze niet beneden zijn stand en voert ze niet slordig uit alleen maar omdat de taak zijn talent niet waard zou zijn.

Dit is geen verheerlijking van arbeid. Een deel van het werk is werkelijk overbodig en moet worden gestaakt. Het verschil is dat je een taak, zodra je hem hebt aangenomen, gewetensvol uitvoert of eerlijk weigert.

Slecht gedaan werk wordt zelden een protest tegen een zinloos systeem. Meestal komt het gewoon bij de volgende persoon terecht.

Ambacht wordt getoetst op een slechte dag. De opdracht is aangenomen, de leverancier heeft de termijn niet gehaald, je hebt vijf uur geslapen — en toch moet er resultaat komen dat zich van het gewone niet onderscheidt in kwaliteit, maar in de hoeveelheid moeite die het kostte. Een professional onderscheidt zich niet doordat hij zulke dagen niet heeft, maar doordat hij er een procedure voor heeft: een ingekorte reeks handelingen, een controlelijst, een vooraf afgesproken minimum waaronder je het werk aan niemand levert.

Inspiratie verdwijnt daarbij niet, ze houdt alleen op een leveringsvoorwaarde te zijn en verhuist naar de categorie geluk. Van brandstof wordt ze aangenaam weer onderweg: mét gaat het sneller, zonder duurt het langer, maar rijden moet je toch.