Middelen zonder romantiek

De jongeren- en reclamecultuur beschrijft middelen ofwel als een ticket naar vrijheid, ofwel als een ogenblikkelijke morele val. Voor de veiligheid telt niet het symbool, maar de samenstelling, de dosis, de combinaties, de toestand van de persoon en de beschikbaarheid van hulp.

Die uitspraak lost niet alle echte situaties op. Mensen experimenteren, komen onder druk te staan, zijn verslaafd of hebben het middel al ingenomen. Moraliseren verkleint dan alleen de kans dat ze hulp zoeken.

Een onbekend illegaal product kun je niet betrouwbaar beoordelen op uiterlijk, naam, vorm of de woorden van de verkoper. Een plantaardige oorsprong garandeert geen veiligheid. Een kleine werkzame dosis maakt een middel niet minder gevaarlijk: integendeel, een kleine fout in de hoeveelheid kan grote gevolgen hebben.

Het risico is bijzonder hoog bij onbekende samenstelling, bij het mengen van middelen en bij gebruik in je eentje.

Als er toch wordt gebruikt, zijn dit de belangrijkste maatregelen om de schade te beperken:

• niet alleen blijven;
• middelen niet mengen, zeker niet met alcohol en kalmerende middelen;
• niet achter het stuur gaan zitten;
• geen onbekende pil innemen alleen op basis van het uiterlijk;
• het plaatselijke alarmnummer kennen;
• toegang hebben tot naloxon daar waar opioïden mogelijk zijn;
• iemand met tekenen van een overdosis niet alleen laten.

Naloxon kan de werking van een opioïde overdosis tijdelijk omkeren, maar ook na toediening is spoedeisende hulp nodig.

Een aangeboden middel aannemen om druk te vermijden is niet de beste uitweg. Het kan een juridisch risico scheppen en de mogelijkheid van latere dwang.

Beter is het vooraf een korte weigering klaar te hebben:

Nee.

Ik gebruik niet.

Ik mag dat niet.

Ik ga weg.

Uitleg is niet verplicht. Iemand die een weigering niet aanvaardt, is gevaarlijker dan het ongemak zelf.

Verslaving is geen bewijs van een zwak karakter. Het is een toestand waarin juist professionele hulp en steun nodig zijn, en geen extra schaamte.

Hulp wordt meestal niet te laat gebeld omdat men het nummer niet kent. In de gang wordt fluisterend een ander gesprek gevoerd: wat er met de ouders gebeurt, met de opleiding, met het huurappartement, wie er wordt ingelicht en wie ze daarna komen halen. Terwijl die rekensom wordt gemaakt, gaat het met de persoon op de bank slechter, en de enige grootheid die niet in de berekening voorkomt is de tijd. Alleen die is hier aan het werk.

Het praktische gevolg is saai: spreek vooraf af wie hulp belt en bij welk teken, voordat het gezelschap bijeen is en over de gevolgen begint te praten. Een besluit dat op een rustige dag is genomen, hoeft later niet nog eens andermans angst en de eigen schaamte te overwinnen.