Een vis buiten de school

Een groep bespaart moeite. Als de anderen rennen, is daar waarschijnlijk een reden voor. Als iedereen dezelfde weg kiest, is die misschien veiliger.

De meerderheid volgen is vaak verstandig. De meeste mensen controleren niet persoonlijk de veiligheid van elk product, gebouw en geneesmiddel. Zij gebruiken de ervaring en de normen van hun omgeving.

Tegelijk kan een groep een fout reproduceren.

Wie opzij stapt, ontdekt soms een nieuwe weg. Soms wordt hij werkelijk door een roofdier opgegeten. Succesverhalen houden van de eerste versie en publiceren zelden een interview met de tweede.

Onafhankelijkheid staat daarom niet gelijk aan automatisch gelijk hebben.

Een non-conformist kan een kans zien, een collectieve fout opmerken, over betere informatie beschikken, gewoon van aandacht houden, het risico niet begrijpen, toevallig overleven en het later een strategie noemen.

Het gaat er niet om „tegen iedereen in te gaan”, maar om het vermogen te behouden de richting apart te controleren.

Voordat je van de groep afwijkt, is het de moeite waard te vragen:

• wat weet de meerderheid;
• waarop is het gemeenschappelijke gedrag gebaseerd;
• welke gegevens heb ik;
• wat kost een fout;
• kan ik de hypothese met een kleine proef toetsen;
• zie ik degenen die het al probeerden en verloren.

Leiderschap begint soms met een stap opzij. Soms met het inzicht waarom de school toch afdraaide.

Een defecte vis hoeft geen profeet te zijn. Misschien werkt zijn linkervin gewoon slecht.

Een goedkope toets bestaat meestal wel. Wie vindt dat de afdeling op maandag voor niets een rapport maakt, kan dat beter niet in het werkoverleg aankondigen, maar het één keer op vrijdag doen en kijken wat er stukgaat. Soms blijkt dat maandag is gekozen omdat de gegevens zondagnacht worden afgesloten. Soms blijkt dat alleen de medewerker die drie jaar geleden vertrok de reden nog kende. In het eerste geval heeft iemand de reden ontdekt, in het tweede een ritueel, en beide antwoorden zijn nuttig.

Het verschil tussen die twee gevallen kost één poging, niet je reputatie als dwarsligger. Een school vissen kan zelden uitleggen waarom hij afdraaide, maar dat betekent niet dat er geen reden was.