Waarom eenvoudige antwoorden zo taai zijn

Een stereotype heeft een paar voordelen boven een goed model. Het is kort, het hoeft geen land, generatie, sociale klasse of wetgeving te noemen, het vraagt niet om onderscheid tussen het gemiddelde van een groep en de kans op een afzonderlijke uitkomst, en het levert de oorzaak meteen, soms samen met een schuldige. Een goede verklaring gedraagt zich slechter: die preciseert de leeftijd, de stad, het doel van de kennismaking, de prijs van een weigering, de beschikbare reeks opties, de herhaalbaarheid van het contact en de reputatieprijs van bedrog. Tegen die tijd heeft de volkswijsheid allang een kant-en-klaar antwoord geleverd, maar juist die details bepalen welke regel opgaat.

Eén mechanisme kan onder verschillende omstandigheden van teken wisselen. Een hoge uitstapprijs kan langetermijninvesteringen beschermen en mensen in een destructieve verbintenis houden; een ruime keuze verbreedt de mogelijkheden, maar kan de aandacht voor elke afzonderlijke optie verkleinen; specialisatie verhoogt de huidige efficiëntie en schept toekomstige afhankelijkheid. Een stereotype onthoudt doorgaans één kant. Bovendien waren veel formules verstandig in een wereld die al verdwenen is. Toen bezit via wettige erfgenamen werd doorgegeven en het onmogelijk was het biologische vaderschap vast te stellen, had seksuele trouw persoonlijke en vermogensrechtelijke betekenis. Toen een vrouw vrijwel niet zelfstandig kon verdienen, was een welgestelde echtgenoot geen symbool van een bijzondere vrouwelijke hang naar status, maar toegang tot woonruimte en veiligheid. De geschiedenis laat zien welk deel van het gedrag mee verandert met de instituties.