Informatiedieet

Nieuws, televisie en sociale media bevatten niet „helemaal niets belangrijks”.

Via die kanalen horen mensen over oorlogen, wetten, epidemieën, werk, cultuur en het leven van vrienden. Het probleem is niet het kanaal zelf, maar het model waarmee aandacht wordt geproduceerd.

Een platform heeft er belang bij dat iemand vaker terugkomt en langer blijft. Sterke emoties houden beter vast dan rustige analyse. Daarom toont een tijdlijn overwegend: bedreigingen, conflicten, verontwaardiging, ongewone gebeurtenissen, sociale vergelijking en materiaal dat eerdere reacties bevestigt.

Dat vertekent het wereldbeeld. Een zeldzame gebeurtenis die duizend keer wordt getoond, gaat alledaags lijken. Een gewoon, welvarend leven levert bijna geen nieuws op, juist omdat er niets is gebeurd.

Volledig afzien van informatie past niet bij iedereen. Iemand kan moeten weten wat er in zijn vak verandert, welke lokale regels gelden, welke veiligheidsdreigingen er zijn en wat de overheid besluit.

Verstandiger is het dieet af te stellen:

• kies een paar bronnen;
• scheid nieuws van commentaar;
• beperk de tijd;
• zet onnodige meldingen uit;
• lees een overzicht en geen doorlopende tijdlijn;
• controleer belangrijke dingen bij de oorspronkelijke bron;
• begin en eindig de dag niet met een stroom onrust.

Sociale media bewijzen ook niet dat hun gebruikers ongelukkig zijn. Mensen plaatsen foto’s om uiteenlopende redenen: contact, herinnering, werk, plezier, gewoonte.

Maar een openbare tijdlijn redigeert het leven bijna onvermijdelijk. Wij vergelijken ons eigen volledige materiaal met andermans selectie van geslaagde opnames. Dat is een wedstrijd waarin de monteur altijd wint.

Het beste criterium is eenvoudig:

Ben ik na het gebruik van dit kanaal beter geïnformeerd, dichter bij mensen of in staat om te handelen?

Blijven er alleen ergernis, jaloezie en veertig verdwenen minuten over, dan vervult het kanaal een andere functie — alleen niet voor u.

Het helpt na te gaan wat van het gelezene van de afgelopen maand ook maar één handeling heeft veranderd. Meestal komen er twee of drie dingen uit: een regelwijziging op het werk, een indieningstermijn, een geannuleerde vlucht, een diagnose bij een familielid. De rest is materiaal dat iemand heeft geconsumeerd, waarover hij een gevoel heeft gehad en waarna hij niets heeft gedaan, omdat er niets te doen viel. Dat betekent niet dat je van een verre oorlog niet hoeft te weten. Het betekent dat het dagelijks bijwerken van gegevens waarop je geen invloed kunt uitoefenen niet de functie van informeren vervult, maar die van een ritueel.

Het onderscheid maak je het makkelijkst aan de hand van de frequentie. Waar één keer per week kijken dezelfde kennis oplevert als twintig keer per dag kijken, dienden negentien van die keren niet het begrip, maar de onrust.