Slecht weer zonder beloften

Het maatschappelijke troostritueel eist dat je belooft dat een moeilijke periode gauw voorbij is en dat alles beslist goed komt. Soms helpt dat. Soms verkoopt het een wens als een voorspelling.

Na de feestdagen wordt het lichter. In het voorjaar verandert alles. Na de verkiezingen is de onzekerheid voorbij. Nog een paar weken en dan kunnen we terug naar het normale leven.

Soms komt de voorspelling uit. Soms krijgt de slechte periode geen bericht.

Het gevaar van tijdelijk denken is dat iemand noodzakelijke besluiten uitstelt:

• hij past het budget niet aan;
• hij zoekt geen nieuw inkomen;
• hij verandert zijn dagritme niet;
• hij vraagt geen hulp;
• hij richt de tijdelijke woning niet in;
• hij bouwt geen bestendige orde op.

Hij verdraagt omstandigheden die op een paar dagen zijn berekend, maandenlang.

Verstandiger is beide mogelijkheden tegelijk vast te houden:

Dit kan gauw voorbij zijn.

Dit kan lang duren.

Dan ontstaan beslissingen die het leven nu verbeteren zonder de toekomst op slot te zetten: een minimaal comfortabel huishouden, een reserve, een tijdelijke maar bestendige indeling van de dag, korte planningshorizonten, regelmatige herziening van de omstandigheden en het bewaren van documenten, contacten en vaardigheden.

Je hoeft slechte tijden niet tot een nieuwe eeuwigheid uit te roepen. Het volstaat op te houden alles te bouwen op de belofte van een spoedig einde. Hoop is nuttig als energiebron. In de functie van kalender werkt ze slechter.

Zo leeft men in tijdelijke woonruimte. Iemand verhuist voor drie maanden en koopt geen fatsoenlijke koekenpan, hangt geen plank op, zoekt geen huisarts in de buurt — het komt immers gauw goed. Een jaar later bakt hij nog steeds in een pan met loslatende laag en weet hij niet waar de dichtstbijzijnde huisartsenpost is. Drie maanden was een eerlijke voorspelling. Het probleem is dat het huishouden op die voorspelling is gebouwd. Er is intussen een heel jaar van zijn leven voorbijgegaan, en niet in de wachtstand, en dat jaar is besteed aan ongemak dat veertig euro kostte.

Een verstandige verzekering is: alleen kopen wat je zonder pijn kunt achterlaten, maar wel kopen. De weddenschap „het is gauw voorbij” kost niets, precies tot het moment waarop ze gaat bepalen of er een stoel in huis staat.