Een crisis kun je niet alleen uitzitten

De cultuur van de autonomie prent ons in dat je zware gedachten eerst zelf moet doordenken en pas met een kant-en-klare verklaring om hulp mag vragen. Een suïcidale crisis is nu juist het geval waarin alleen nadenken geen teken van volwassenheid is.

De Wereldgezondheidsorganisatie benadrukt dat veel zelfdodingen impulsief plaatsvinden op crisismomenten, wanneer het vermogen om met conflict, pijn of verlies om te gaan scherp inkrimpt. Dat is een van de redenen waarom het beperken van de toegang tot middelen, onmiddellijke steun en gewonnen tijd praktisch zin hebben.

Een crisisgedachte doet zich vaak voor als een definitieve conclusie na een volledige analyse van het leven. In werkelijkheid verandert de toestand het analyseapparaat zelf. Op dat moment heeft iemand geen filosofisch dispuut nodig, maar andere mensen, fysieke veiligheid en professionele hulp.

Zij kan opkomen op het moment van een acute crisis, wanneer het vermogen andere mogelijkheden te zien scherp inkrimpt. Juist daarom mag het besluit niet worden uitgesteld tot een „rustiger zelfdoding”.

Uitstellen moet je de handeling. Hulp is nu nodig.

Als er onmiddellijk gevaar is:

• blijf niet alleen;
• laat het weten aan iemand die fysiek bij je kan zijn;
• bel de plaatselijke hulpdienst of een crisislijn;
• haal de toegang weg tot wapens, medicijnen en andere middelen om jezelf te beschadigen;
• gebruik geen alcohol of drugs;
• ga naar een plek waar mensen zijn.

Als zulke gedachten bij een ander zijn opgekomen, „brengt” ernaar vragen niemand „op een idee”. Vraag liever rechtstreeks en rustig of er direct gevaar is en of er hulp gebeld moet worden.

Je mag niet beloven het geheim te houden.

Je hoeft niet zelf de perfecte woorden te vinden of iemands hele leven op te lossen. De opgave voor de eerste tijd is de gevaarlijke periode doorkomen en een deel van de regie overdragen aan mensen die met crises kunnen werken.

Iemand in zo’n toestand kan ervan overtuigd zijn dat de situatie niet zal veranderen. Dat gevoel hoort bij de crisis en is geen betrouwbare voorspelling van de toekomst.

Om hulp vragen is hier geen zwakte en geen drama. Het is een veiligheidsmaatregel op het moment dat het interne apparaat voor risicobeoordeling tijdelijk maar één uitgang aanwijst.

Van buitenaf wordt zo’n toestand slecht herkend, omdat hij er zelden dramatisch uitziet. Vaker is het iemand die opeens rustiger is geworden, is opgehouden met tegenspreken, spullen heeft weggegeven, zaken heeft afgerond en over de toekomst in de verleden tijd begint te praten. De omgeving leest dat als verbetering en doet opgelucht een stap terug. Een rechtstreekse, rustige vraag werkt hier beter dan gissen: die brengt niemand op een idee, maar laat weten dat het onderwerp hardop genoemd kan worden zonder de gesprekspartner kwijt te raken.

Wie helpt, doet er goed aan zichzelf een onmogelijke opgave te besparen. Je hoeft niet de juiste woorden te vinden of iemands leven te repareren. Het volstaat om erbij te blijven, de toegang tot gevaarlijke dingen weg te halen en de ander bij een arts of crisisdienst te krijgen. De rest is het werk van wie daarvoor geleerd heeft.