Vervaging van verantwoordelijkheid

Stelt u zich een kerncentrale voor. Er moet besloten worden hoe de brandstoflading in de reactor verdeeld wordt. Waar welke brandstof met welke verrijking komt, waar de gedeeltelijk opgebrande elementen heen worden verplaatst, waar de verse komen enzovoort. Daarbij bestaat er een standaardreglement dat de principes beschrijft volgens welke dit moet gebeuren. Het reglement is het resultaat van het werk, de kennis en de jarenlange ervaring van een groot aantal wetenschappers en ingenieurs. Maar stel nu dat men op de kerncentrale besluit dat er, om tot een juiste beslissing te komen en de mening van iedereen mee te wegen, een “brandstofcomité” moet worden samengeroepen om te horen wat de transportdienst zegt over hoe zij de elementen het handigst vervoeren, wat de economen zeggen over de kosten, wat de boekhouders zeggen over het geld, wat de inkopers zeggen over het inkoopschema en de verwerkers over hoe en waarheen de brandstof verwerkt moet worden, wat de personeelsdienst zegt over de beschikbaarheid van specialisten en hun vakantieplanning, en wat de gezondheidsdienst zegt over de geplande stralingsdoses. 

 Ja, natuurlijk zijn alle diensten betrokken bij het herladen van de brandstof. En als je ze allemaal gaat vragen, dan is de uitkomst voorspelbaar – de brandstof niet herladen, en de stem van de simpele ingenieur, die als enige van hen het reglement kent, verzuipt of gaat gewoon verloren bij de stemming. Of nog erger, ze belanden in onproductieve debatten en het besluit wordt nog een maand uitgesteld. Precies daarom gebeurt dat niet op kerncentrales. Maar om de een of andere reden geldt het in andere sectoren als vanzelfsprekend dat tien incompetente mensen in staat zijn een competenter besluit te nemen dan één competent iemand (of, in het uiterste geval, iemand die volgens zijn functieomschrijving werkelijk verantwoordelijk is), ondanks de reeds aanwezige ervaring, reglementen en kennis. En als er twijfel bestaat over de eigen competentie van die mensen, dan besluiten ze er nog een paar mensen bij te roepen wier competentie beoordeeld zal worden door… diezelfde tien.