De eerste vijf minuten

Een grote taak maakt niet alleen door haar omvang bang. Ze vraagt de overgang van een toestand waarin niets gebeurt naar een toestand van werken. Die overgang is vaak onaangenamer dan het werk zelf.

Peter Gollwitzer onderzocht de kloof tussen voornemen en handeling en stelde „implementatie-intenties” voor: verbind vooraf een concrete situatie met een concrete stap. Niet „ik ga meer oefenen”, maar „als ik dinsdag na het eten mijn kopje in de gootsteen zet, open ik het bestand en werk ik tien minuten aan het eerste hoofdstuk”.

Zo’n formule maakt geen motivatie uit het niets. Ze vermindert het aantal beslissingen op het moment van starten. Je hoeft niet opnieuw met jezelf te overleggen of vanavond een geschikte avond is en of je genoeg geïnspireerd bent. De situatie wordt de startknop voor een vooraf gekozen kleine handeling.

Begin daarom niet met de belofte alles af te maken, maar met een handeling die moeilijk af te wijzen is:

• het document openen;
• een kop schrijven;
• de eerste bladzijde lezen;
• het gereedschap klaarleggen;
• één telefoontje plegen;
• vijf minuten werken.

Vijf minuten lossen een grote taak niet op. Ze lossen iets anders op: ze heffen de stilstand op.

Zodra je begint, wordt het werk concreet. In plaats van een abstract „ik moet een rapport schrijven” verschijnen er een tabel, een twijfelachtige alinea en twee ontbrekende getallen. Met concrete obstakels valt makkelijker te onderhandelen dan met een vaag gevoel van een enorme klus.

Soms is het na vijf minuten goed om door te gaan. Soms wordt duidelijk dat er nu gegevens, kracht of tijd ontbreken. Ook dat is een resultaat. De taak houdt op een onbekend monster te zijn en wordt een lijst voorwaarden.

Van de methode van het kleine begin moet je geen cultus van microscopische prestaties maken. Je kunt jarenlang „op zijn minst een beetje doen” zonder over te gaan naar de omvang die het resultaat werkelijk verandert. De eerste stap is waardevol omdat er een tweede achteraan hoort te komen. Maar meteen de hele weg van jezelf eisen is een betrouwbare manier om bij de ingang te blijven staan.

Goed zichtbaar bij elk formulier dat wekenlang wordt uitgesteld. Zolang het document niet open is, bestaat het als „de belasting regelen” — een voorwerp zonder afmetingen. Vier minuten na het openen blijkt dat van de elf velden er zeven automatisch worden ingevuld, drie voor de hand liggen, en één een contractnummer vraagt dat moet worden opgevraagd. De klus is niet aangenamer geworden. Hij is een lijst van één punt geworden.

De bijwerking is eerlijker dan de belofte: soms laten vijf minuten zien dat de taak werkelijk groot is en een hele dag vraagt. De stilstand verdwijnt niet omdat het makkelijker is geworden, maar omdat er iets is om te plannen.