Als je verdwaald bent

De folklore van de wandelaar biedt een simpele richting: ga omlaag naar het water, klim hoger of volg de rivier. Het universele advies klinkt zelfverzekerd juist omdat het geen rekening houdt met het concrete terrein.

Een rivier kan naar een kloof, een moeras, een waterval of verder van mensen vandaan voeren. Ook naar een top klimmen kost kracht en kan je op een gevaarlijke helling brengen.

Als je de route kwijt bent, sta dan eerst stil.

Doorlopen verandert een bekend laatste punt in een lange onbekende lijn.

Een nuttige volgorde:

• kalmeren;
• telefoon, kaart, kompas en de laatste oriëntatiepunten nagaan;
• alleen teruggaan via een duidelijk herkenbare korte route;
• je coördinaten of een beschrijving van de plek doorgeven;
• de accu sparen;
• jezelf zichtbaar maken;
• blijven waar je bent als het er veilig is en de hulp al is gewaarschuwd.

Weggaan moet je als blijven gevaarlijk is: brand, overstroming, kou, gebrek aan water of een directe dreiging.

Vóór een reis of tocht geef je iemand je route en je verwachte tijd van terugkomst door. Kaart en kompas blijven nuttig, ook met een navigatieapparaat, dat de neiging heeft leeg te raken precies nadat de eigenaar iedereen heeft verteld over de voordelen van moderne techniek.

Ook in de stad kun je verdwalen, zeker zonder verbinding en in een onbekende taal. Betrouwbare oriëntatiepunten:

• een adres;
• de naam van een station;
• officieel vervoer;
• de politie;
• een hotel;
• een open openbare plek.

Een willekeurige voorbijganger volgen naar een minder drukke plek alleen omdat hij zelfverzekerd een richting aanwijst, hoeft niet.

Oriëntatievermogen is niet het vermogen altijd te weten waarheen. Soms is het het vermogen op tijd te stoppen met lopen zonder te weten waarheen.

Bronnen en verder lezen

Reason, J. (1990). Human error. Cambridge University Press.

Feynman, R. P. (1986). Personal observations on the reliability of the Shuttle. In Report of the Presidential Commission on the Space Shuttle Challenger Accident (Vol. 2, Appendix F). U.S. Government Printing Office.

National Institute of Standards and Technology. (2025). Digital identity guidelines: Authentication and authenticator management (NIST SP 800-63B-4). https://doi.org/10.6028/NIST.SP.800-63B-4

World Health Organization. (2021). LIVE LIFE: An implementation guide for suicide prevention in countries. https://www.who.int/publications/i/item/9789240026629

Helbing, D., Farkas, I., & Vicsek, T. (2000). Simulating dynamical features of escape panic. Nature, 407, 487–490. https://doi.org/10.1038/35035023

Semmelweis, I. (1861). Die Ätiologie, der Begriff und die Prophylaxis des Kindbettfiebers. C. A. Hartleben.

Snow, J. (1855). On the mode of communication of cholera (2nd ed.). John Churchill.

Federal Trade Commission. (n.d.). Scammers use fake emergencies to steal your money. https://consumer.ftc.gov/articles/scammers-use-fake-emergencies-steal-your-money

Stilstaan wordt gehinderd door de rekensom van wat je al hebt uitgegeven. Teruggaan betekent toegeven dat twee uur lopen de verkeerde kant op was. Doorlopen betekent de hoop bewaren dat achter de volgende bergkam een weg opduikt. Daarom lopen mensen het verst van hun laatste bekende punt weg juist nadat ze hebben begrepen dat ze verdwaald zijn. Voor wie gaat zoeken is het intussen eenvoudiger met iemand die stil blijft: die blijft binnen een cirkel die niet meer groeit.

Met de telefoon werkt het net zo. De accu gaat op aan de kaart, aan verbinding en aan pogingen netwerk te vinden, terwijl dat allemaal nog nutteloos is — en daarna is er niet genoeg over voor dat ene telefoontje met een beschrijving van de plek. Dat ene telefoontje is meer waard dan de hele rest van de avond op je toestel.