De grap laten uitleven

Wanneer iemand aan een bekende grap begint, is hij makkelijk te stoppen:

Die ken ik.

Technisch bespaart dat tijd. Sociaal meldt het dat het plezier van de verteller geen waarde heeft.

Een grap bestaat niet alleen omwille van de onverwachte clou. Mensen houden van het ritueel zelf: het kiezen van het moment, de reactie van de luisteraar, het gezamenlijke lachen.

Als het verhaal kort is, kun je het tot het eind laten komen. Zeker als het belangrijk is voor een kind, een oudere of iemand die het juist aan jou voor het eerst vertelt.

Je hoeft geen verbijstering te veinzen en van je stoel te vallen. Het volstaat de beurt niet af te pakken.

Bij de tiende versie van hetzelfde verhaal mag je vriendelijk toegeven dat je het kent:

Volgens mij heb ik hem gehoord, maar help me even met de clou.

Is dat dat verhaal over de trein?

In hechte relaties is herhaling onvermijdelijk. Het geheugen veroudert, geliefde verhalen blijven, en mensen vertellen ze soms niet om een nieuw feit door te geven, maar om terug te keren naar een gedeeld verleden. Dertig seconden besparen is niet altijd een voordelige deal.

Een kind dat een raadsel van school mee naar huis neemt, vermoedt meestal wel dat de volwassene het al kent. Het heeft geen raadsel nodig, maar dertig seconden waarin de volwassene doet alsof hij nadenkt. Wie meteen en goed antwoordt, bespaart die dertig seconden en meldt en passant dat het spel overbodig was. Bij de tiende keer neemt het kind geen raadsels meer mee naar huis, en ook dat is de uitkomst van een ruil, alleen uitgesteld. Die dertig seconden bleken duurder dan ze leken op het moment van besparen.

Volwassenen zitten hetzelfde in elkaar, alleen minder openlijk. De opmerking „die ken ik” is technisch juist en gaat bijna altijd niet over informatie, maar over de beurt: van wie die nu is.