De prijs van bezorgdheid

Schade en het beleven van schade zijn verschillende uitgaven.

Je kunt een klein bedrag verliezen en vervolgens een avond besteden aan het aantonen van de morele val van de schuldige. De totale prijs van het voorval wordt daarmee hoger dan de oorspronkelijke.

Een probleem in geld omzetten geeft soms de verhoudingen terug:

Wat is het verlorene waard?

Hoeveel tijd kost het herstel?

Hoeveel heb ik al aan ergernis besteed?

Wat is goedkoper: compensatie afdwingen of de zaak sluiten?

Dat is vooral nuttig bij alledaags verlies, kleine reparaties, een mislukte aankoop en een geschil over een klein bedrag.

Niet elke schade laat zich eerlijk in geld uitdrukken. Een geschonden grens, vernedering, verraad of het risico van herhaling kunnen belangrijk zijn, ook bij nul materiële schade.

Soms gaat het geschil niet over tien euro, maar over de vraag of iemand ook in het vervolg zonder te vragen geld zal pakken.

Ook stress is geen zorg. Hij kan zorg begeleiden, maar op zichzelf lost hij niets op.

Het is nuttig onrust in handelen om te zetten:

Wat kan ik controleren?

Wie moet ik inlichten?

Hoe verklein ik de kans?

Wanneer kom ik op de kwestie terug?

Wat ligt buiten mijn invloed?

Als de beschikbare handelingen zijn verricht, wordt de resterende onrust niet nuttiger van extra innerlijke wachtdienst.

Ergernis hangt inderdaad van de context af. Dat een vriend te laat komt, kan goed uitkomen als we zelf nog niet klaar zijn. Maar dat betekent niet dat de prikkel altijd alleen binnenin zit.

Structureel te laat komen zonder bericht veroorzaakt echt ongemak. Je kunt je houding veranderen, maar soms is het beter de afspraak te veranderen.

Een emotie meldt een verschil tussen verwachting en werkelijkheid. Soms moet de verwachting worden herzien. Soms de werkelijkheid. Soms de persoon met wie afspraken worden gemaakt.

De rekening houd je het beste in uren bij. Een defecte waterkoker van veertig euro terugbrengen betekent een brief, een telefoontje, een rit met de doos en twee weken wachten op de overboeking: een uur of vier, als het meezit. Zolang er in het geschil kans op terugbetaling is, loont het. Daarna begint de tweede fase: brieven aan toezichthouders, recensies, aan kennissen uitleggen wat er precies mis is met die winkel. Iemand gaat dan al niet meer door om de veertig euro, maar om de winkel zijn ongelijk te laten erkennen — en dat is een andere aankoop, meestal aanzienlijk duurder dan de waterkoker.

Erkennen dat het doel is verschoven, is niet hetzelfde als terugtrekken. Soms is principieel zijn nuttig en is het redelijk daarvoor te betalen. Verkeerd is het alleen wanneer de rekening niet is opgemaakt en iemand denkt dat hij nog steeds veertig euro aan het terugvorderen is.